Bireysel Emeklilik Sözlüğü

Bireysel Emeklilik Sistemi Sözlüğü

Bireysel Emeklilik sözleşmesi

Katılımcının sisteme girmesine, sistemden ayrılmasına, emekli olmasına, katkı paylarının ödenmesine, bu katkı paylarının bireysel emeklilik hesaplarında izlenmesine, fonlarda yatırıma yönlendirilmesine ve katılımcı veya lehdarına yapılacak ödemelere iliskin esaslar ile tarafların diğer hak ve yükümlülüklerini düzenleyen, esas olarak katılımcı ve emeklilik şirketinin taraf olarak yer aldığı bir sözleşmedir.

Emeklilik planı

Öncelikle T.C. Hazine Müsteşarlığı’nın onayına sunulan emeklilik sözleşmeleri, bu süreçte emeklilik planı olarak adlandırılır. T.C. Hazine Müsteşarlığı’nın onaylamadığı emeklilik planları, emeklilik şirketlerince katılımcılara sözleşme olarak sunulamaz.

Bireysel emeklilik hesabı

Her katılımcıya T.C. Hazine Müsteşarlığı’nın tanımladığı bir hesap numarası verilir. Bu hesaplar adına alınan emeklilik yatırım fonları Takasbank nezdinde saklanır. Aynı kişiye de ait olsa, her bir emeklilik sözleşmesi ayrı bir hesap numarası ile izlenir. Ayrıca hangi şirkette olursa olsun, açılan tüm sözleşme ve hesapların bağlı olduğu, katılımcının T.C. kimlik numarasından türetilen bir sicil numarası da vardır. Bu numara sözleşme üzerinde katılımcıya bildirilir. Böylece katılımcı, Bireysel Emeklilik Sistemi’ndeki tüm hesaplarını tek bir numara ile takip edebilme imkanına sahip olur.

Emeklilik sözleşmesi teklif formu

Katılımcı tarafından planın genel esaslarının kabulü ile emeklilik şirketi tarafından da katılımcıya ilişkin bilgilerin oluşturulması ve katılımcının plana dahil edilmesine ilişkin kabul usulünü belirleyen formdur.

Emeklilik sözleşmesi metni

Emeklilik Şirketi ile katılımcının -ve varsa katılımcının hesabına sözleşme akteden kişinin hak ve yükümlülüklerini düzenleyen metindir.

Katılımcı

Emeklilik sözleşmesine kendi ad ve hesabına taraf olan ve şirket nezdinde açılacak olan bireysel emeklilik hesabına katkı yapan veya adına şirket nezdinde bireysel emeklilik hesabı açılan ve medeni haklarını kullanma ehliyetine sahip gerçek kişidir.

Katkı payı

Emekliliğinizde ihtiyaç duyacağınız geliri sağlamak için düzenli olarak biriktirmeniz gereken tutardır. Belirlediğiniz katkı payı tutarını, tercihinize uygun olarak yıllık, 6 aylık, 3 aylık veya aylık olarak yatırabilirsiniz.

Asgari katkı payı

Emeklilik şirketi, katılımcının dahil olduğu emeklilik planının yönetim ve fon işletim giderlerini kapsayacak asgari katkı payı tutarını belirler. Emeklilik planında belirlenmiş olan asgari katkı payının altında ödeme yapılmasına ilişkin esaslar emeklilik sözleşmesinde belirtilir.

Başlangıç ve ara katkı fonu

Katkı payı dışında, sisteme dahil olurken ya da aralarda toplu olarak yatıracağınız birikimdir. Bu sayede emeklilik birikiminizin daha hızlı büyümesini ve emekliliğinizde elde edeceğiniz düzenli gelirin gelirin daha yüksek olmasını sağlarsınız.

Giriş aidatı

Bireysel Emeklilik Sistemi’ne girişte, bir emeklilik şirketi ile yapacağınız her sözleşme için bir kereye özel ödemeniz gereken tutardır. Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu, emeklilik şirketlerine aylık asgari ücretin brüt tutarının yarısına kadar giriş aidatı alma hakkı tanır.

Yönetim gideri

Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu, emeklilik şirketlerine katılımcıların yatırdıkları katkı paylarının %8’e kadar olan kısmını yönetim gideri kesintisi olarak ayırma hakkı tanır.

Emeklilik yatırım fonu

Emeklilik yatırım fonları, emeklilik şirketlerinin katılımcıların birikimlerini değerlendirmek için kurdukları fonlardır. Bu fonlar, portföyünde yer alan menkul kıymetlerin değerlemesi ve birim fiyat hesabı açısından yatırım fonlarına benzer; uzun vadeli bir yatırım aracı olarak değerlendirilir.

Fon işletim gideri

Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu çerçevesinde emeklilik şirketlerinin fon net varlık değeri üzerinden günlük yaptığı kesintidir. En fazla günde yüz binde 10 (yıllık %3,65) oranına kadar fon işletim gider kesintisi yapılabilir.

Saklayıcı

Emeklilik yatırım fonu portföyündeki varlıkların saklandığı saklama kuruluşu; İMKB Takas ve Saklama Bankası A.Ş.

Portföy yönetim şirketi

Sermaye Piyasası Kurulu’ndan portföy yöneticiliği yetki belgesi almış emeklilik şirketlerinin emeklilik fonlarını yönetmek üzere anlaşma yaptığı portföy yönetim şirketidir.

Katkı payı ödemesine ara verme

Katkı payı ödemeye ara verilmesi (ödenmemiş katkı payı vadesinin üzerinden 12 ay geçmesi) halinde, yıllık olarak brüt asgari ücretin % 25’ini aşmamak kaydıyla, kesinti tutarına karşılık gelen fon adedinin, katılımcının bireysel emeklilik hesabındaki fon adedinden indirimiyle yönetim gideri kesintisi yapılır.

 

Erken ayrılma

Katılımcının emekliliğe hak kazanmadan (56 yaş ve 10 yıl düzenli ödeme) sistemden çıkış yapması durumudur.

Vergi avantajı

Bireysel Emeklilik Sistemi devlet tarafından “katkı payının ödenmesi”, “birikimlerin değerlenmesi” ve “geri ödeme” olmak üzere üç aşamada vergi avantajlarıyla teşvik edilir:

  • Katkı payının ödenmesi aşamasında;
    yıllık olarak brüt asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak kaydı ile,ücretli çalışan katılımcıların Bireysel Emeklilik Sistemi’ne ödedikleri katkı payları, bunların ödendiği aydaki brüt ücretlerinin % 10’una kadar vergi matrahlarından indirilebilir (Gelir Vergisi Kanunu 63/3 no’lu madde).

    Gelirlerinin % 10’unu ve brüt asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak kaydıyla, serbest çalısan ve gelirini yıllık beyannameyle beyan eden mükellefler, Bireysel Emeklilik Sistemi’ne katkı paylarını, beyan ettikleri gelirlerinden indirebilirler (Gelir Vergisi Kanunu 89/1 no’lu madde).

    Yıllık olarak brüt asgari ücretin yıllık tutarını asşmamak ve ücretlinin katkı payının ödendiği ayda elde ettiği brüt ücretin %10’u ile sınırlı kalmak kaydıyla, işverenlerin, çalışanları adına Bireysel Emeklilik Sistemi’ne ödedikleri katkı payları, ticari kazancın hesabına doğrudan gider yazılabilir.
  • Vergi avantajından faydalanabilmeniz için;
    ödeme belgelerinizi,
    beyana tabi gelir mükellefseniz muhasebecinize;
    ücretli çalışansanız çalıstığınız şirketin muhasebe departmanına iletmeniz yeterlidir.
  • Birikimlerin değerlenmesi aşamasında;
    emeklilik yatırım fonlarının kazançları Kurumlar Vergisi’nden istisnadır.
  • Geri ödeme aşamasında;
    Bireysel Emeklilik Sistemi’nden emeklilik hakkı kazanarak ya da vefat, maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle ayrılanlara yapılan ödemelerin %25’i gelir vergisinden muaftır. Kalan %75 üzerinden %5 oranında gelir vergisi kesintisi (stopaj) yapılarak, kalan kısım katılımcıya veya lehdar(lar)ına ödenir. Katılımcı emekliliğe hak kazanmadan (10 yıl boyunca düzenli katkı payı ödeme ve 56 yaş) ayrılmak isterse; 10 yıldan önce gerçekleşen ayrılmalarda, toplam emeklilik birikimi üzerinden %15, 10 yıl düzenli katkı payı ödediği fakat 56 yaşını doldurmadığı ayrılma durumunda ise %10 gelir vergisi kesintisi uygulanır.

 

Grup emeklilik sözleşmesi

Grup emeklilik sözleşmesi, en az 10 kişiyi kapsayacak şekilde düzenlenen emeklilik sözleşmesidir. 10 kişiden az olsa dahi, bir işyerinde, tüzel kişiliği haiz bir meslek kuruluşunda, dernekte ve başka kuruluş veya grupta çalışan, yahut üye olanların tamamını kapsayacak şekilde düzenlenen emeklilik sözleşmeleri de grup emeklilik sözleşmesi kapsamında değerlendirilir.

Vesting

Çalıştıkları kurum tarafından emeklilik hesaplarına katkı yapılan katılımcıların, işveren tarafından kendi emeklilik hesaplarına yatırılan katkı paylarını hak etmeleri için, bireysel emeklilik sözleşmesi çerçevesinde belirlenen hak ediş kuralları ve süresi.

Risk getiri profili

Katılımcının yatırım alışkanlıklarını anlamak ve alınan cevaplar sonucunda, kişisel risk getiri tercihleri doğrultusunda, emeklilik planını ve fon dağılımını seçmek için kullanılır.

Lehdar

Lehdar, tayin edilmemii veya lehdar tayini iilemi sonradan iptal edilmişse katılımcının vefatı halinde hak sahibi, kanuni mirasçılarıdır. Katılımcının emeklilik sözleşmesi devam ederken vefatı halinde; ödeme, Medeni Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, katılımcı tarafından tayin edilen ve kimliği sözleşmede belirtilen lehdar veya lehdarlara yapılır. Katılımcı, sözleşme süresi boyunca lehdarı değistirebilir veya lehdar tayin etme işlemini iptal edebilir. Lehdar, emeklilik sözleşmesine taraf değildir.

Bireysel Emeklilik aracası

Herhangi bir emeklilik şirketine bağlı olmaksızın, bir sözleşmeye dayanarak, emeklilik şirketlerinin emeklilik sözleşmelerine aracılık eden veya bunları emeklilik şirketi adına yapan gerçek veya tüzel kişidir.

Aktarım

Bireysel Emeklilik sözleşmesi sahibi katılımcının, bir senesini doldurduktan sonra bireysel emeklilik hesabının bulunduğu emeklilik şirketinden başka bir emeklilik şirketine transfer hakkıdır.

Hesap birleştirme

Aynı veya farklı emeklilik şirketleri bünyesinde bulunan emeklilik hesaplarının tek bir emeklilik hesabı altında birleştirilmesi işlemidir.